عزت نفس چیست؟

ایمیل پرینت PDF
Administrator

عزت نفس یعنی اینکه شما تا چه اندازه خود را ارزشمند و مهم تلقی کنید . عزت نفس همان تصوری است که شما از خودتان دارید احساساتی که درباره موفقیت های کوچک وبزرگ زندگیتان داریدهه از همین جا ناشی میشود. عزت نفس داستن به این معنا نیست که بی مورد به خودتان بنازید و دچار غرور و خودخواهی شوید، یا این که تصور کنید آدم به عیب و نقصو سراپا خوبی هستید.

" هیچ کس اینطور نیست."

عزت نفس یعنی همانطور که هستید خودتان را دوست داشته باشید و بدانید که با وجود تمام نقص ها و کمبودها با ز هم انسان ارزشمندی هستید و شایستگی این را که دیگران دوستتان داشته باشند و شما را بپذیرند دارید.

اهمیت داشتن عزت نفس

داشتن عزت نفس بالا برای رسیدن به موفقیت بسیار مهم است زیرا موجب میشود شما شهامت انجام دادن کارهایی را پیدا کنید که قبلا" انجام نداده اید به توانایی ها و استعدادهایتان اعتقاد داشته باشید عزت نفس داشتن موجب میشود به خودتان احترام بگذارید . حتی زمانی که شکست می خورید . وزمانی که شما به خودتان احترام بگذارید دیگران هم برایتان ارزش و احترام قائل می شوند. کسانی که عزت نفس بالایی دارند معمولا" در زندگی تصمییمات درستی می گیرند . مثلا" اگر شما از عزت نفس بالایی برخوردار باشید ، زمانی که بنگرید دوستانتان کار احمقانه ای یا خطر ناکی انجام می دهد دیگر به خاطر فکری که آنها درباره شما می کنند، یا پذیرفته شدن در گروه آنها از آن کار اشتباه تقلید کور کورانه نمی کنید.

زیرا شما آنقدر با هوش هستید مکه بتوانید تصمیم درستی بگیرید و برای امنیت سلامتی و احساستان ارزش قائلید وآنها را بیهوده به خطر نمی اندازید.

چگونگی شکل گیری عزت نفس

عزت نفس از زمانی که فرد بسیار کوچک است در او به وجود می آید در مورد بچه های نوپا یا خرد سال عزت نفس یا تشویق ها و تاییدهای دیگران تقویت می شود . وقتی بچه ها بزرگتر می شوند نقش مهمی در بالا بردن عزت نفسشان پیدا می کنند . موفقیت هایی مانند گرفتن نمره خوب در امتحانات ، پیروز شدن در یک رقابت ورزشی و حتی دوست خوبی برای دیگران بودن یا توانایی شوخ طبعی و شاد کردن دیگران در تقویت عزت نفس موثر است خانواده و اطرافیان مانند مربی ها ، معلم ها ، هم تیمی ها و هم کلاسی ها و ...... هم می توانند در بالا بردن عزت نفس موثر باشند . آنها می توانند به شما کمک کنند تا به توانایی هاو قابلیت هایتان پی ببرید و زمانی که شکست می خورید شما را تشویق می کنند همه این موارد موجب می شود تا شما دید مثبتی به خودتان داشته باشید و به موفقیت های قبلی هر چه قدر هم که کوچک باشند افتخار کنید و مطمئن باشید که کارهای بسیار زیادی هستند که می توانید در آینده به خوبی از پس انجام دادنشان بر آیید.

تقویت عزت نفس

اگربیش از حد به خودتان ایراد می گیرید یا به طور کامل احساس خوبی درباره خودتان ندارید باید سریع دست به کار شوید و برای افزایش عزت نفستان اقدام کنید . زیرا نداشتن عزت نفس موجب می شود غمگین باشید جرات امتحان کردن چیزهای جدید را نداشته باشید، نتوانید دوستان خوبی پیدا کنید و محیط مدرسه و جامعه برایتان غیر قابل تحمل شود

و زمانی که باید تصمیمات مهم و سختی بگیرید با مشکلات زیادی احتیاج دارید تا به بیراهه نروید .

فهرستی از کارهایی که در انجام دادن آن تبحر دارید تهیه کنید می توانید هر چیزی را به فهرست اضافه کنید از نقاط ضعفتان که هم خود شما آنها را می دانید و هم افراد دیگر شاهد آن بوده اند . زمانی که فهرست را کامل کردید سعی کنید جنبه مثبت هر کدام از این خصوصیات یا مشکلات را پیدا کنید ، مثلا":

- نامرتب است

- وسواس ندارد

- خجالتی است

- معتدل است

- ساکت است

- نگران است

- با دقت فکر می کندو....

آیا می دانید یا می خواهید این صفات را داشته باشید؟ حال فهرست را در مکانی مناسب و قابل رویت نصب کنید نقاط قوت جدید و آن چه را که بهبود می بخشد را کم کم به این فهرست اضافه نمایید تا در آینده ای نزدیک راهی برای پرورش استعدادها با توانایی هایتان در آن زمینه بیابید.

سخنان کوتاه:

امام علی علیه السلام می فرمایند:

  • ناتوان ترین مردم کسی است که از بازسازی خویش عاجز باشد.
  • خود را سرزنش نکنید ، زیرا خود باوری را کاهش می دهد.
  • قبل از هر چیزی خود را مشمول عفو قرار دهید ، باید خود را تصمیمات غیر عاقلانه و حرف های احمقانه گذشته تبرئه کنید ، و خطاها و لغزش های گذشته خود را ببخشید . کسی که توانایی بخشیدن خود را ندارد ، شب از بی خوابی رنج می برد و روز از ملامت و خستگی.
  • افکارتان را تحت کننترل در آ ورید اجازه ندهید در درونتان هیولای زشت بد گمانی و منفی بافی اعتماد به نفس شما را از بین ببرد.

 چگونه عزت نفس خود را افزایش دهیم؟

عزت نفس ارزشي است كه ما براي خود قائليم. اگر براي خود به عنوان يك انسان با ويژگي‏ها، توانايي‏ها و محدوديت‏هايي كه داريم ارزش قائل شويم، فردي هستيم كه عزت نفس بالايي داريم. فردي از عزت نفس زياد، برخوردار است كه به دنيا نگرش مثبت داشته باشد، از استعدادهاي خود به خوبي استفاده ‏كند و نه تنها براي خود احترام و ارزش قائل شود بلكه احساس ‏كند ديگران نيز او را دوست دارند. اين افراد شايسته محبت هستند و انتظار دارند اطرافيان نيز براي آنها احترام قائل شوند و آنها را دوست داشته باشند. عزت نفس پديده‏اي اكتسابي است نه ارثي. يعني با تولد كودك، عزت نفس پا به دنيا نمي‏گذارد بلكه اين پديده طي دوران زندگي او، بخصوص در دوران كودكي و نوجواني تحت تاثير محيط بيروني شكل گرفته و ساخته مي‏شود.


عزت نفس تحت تأثير عوامل بسياري ساخته مي‏شود، از جمله:
1- شيوه تربیت:
در سال‏هاي اوليه زندگي، كودك به شدت تحت تأثير برداشت ديگران بخصوص والدين خود قرار دارد. اگر احترام كودك را حفظ نمائيم، به حرف‏هاي او گوش دهيم، براي او وقت بگذاريم، رفتار خوب او را تشويق كنيم و نه اينكه فقط به دنبال تصحيح اشتباهات او باشيم، از تهديدهاي بي‏اساس اجتناب كنيم و بسياري از موارد ديگر كه پدران و مادران به خوبي از آنها آگاهند، به تدريج پايه‏هاي يك عزت نفس بالا را در او تقويت نموده‏ايم.


2- ظاهر جسماني: به نظر مي‏رسد كودكاني كه ظاهري جذاب و خوشايند دارند، بيشتر مورد توجه همگان قرار مي‏گيرند تا بچه ‏هايي كه ظاهر خوشايندي ندارند. اما براي افراد بالغ كيفيت ظاهر، اهميتي ندارد بلكه برداشت او از ظاهر خود، مهم تلقي مي‏شود. بنابراين يكي از عواملي كه در بزرگسالي باعث مي‏شود فرد عزت نفس بالا يا ضعيفي داشته باشد، خصوصيات و ظاهر فيزيكي او است كه تحت تأثير برداشت‏هاي اطرافيان قرار مي‏گيرد.


3- جنسيت:‌ ديدگاه‏هاي مختلفي در اين خصوص وجود دارد. درگذشته اعتقاد بر اين بود كه زنان از عزت نفس پايين‏تري نسبت به مردان برخوردارند. اما پژوهش‏هاي جديد هيچگونه تفاوتي براي عزت نفس ميان دو جنس قائل نمي‏شود.


4- رويدادهاي جاري: بايد بپذيريم كه حتي افرادي هم كه از عزت نفس بالايي برخوردارند، روزانه به واسطه رويدادها و وقايع پيش‏بيني نشده‏اي مانند پذيرفته نشدن در دانشگاه، اخراج از كار يا رد درخواست كار و يا تحقير شدن از سوي اطرافيان، در خطر از دست دادن اعتماد به نفس خود هستند. اما اين نكته را نيز بايد مورد توجه قرار دهيم كه اين عوامل موقتي و گذرا هستند و نبايد اجازه دهيم كه اين تزلزل، دائمي شود.


• مهمترين خصوصيات افرادي كه اعتماد به نفس پاييني دارند به اين قرار است:‌
1- خود را قبول ندارند.
2- اطرافيان را قبول ندارند و نمي‏پذيرند.
3- به ديگران وابسته‏اند چون تحمل ترك شدن از سوي او را ندارند.
4- خود را با ديگران مقايسه مي‏كنند.
5- همه چيز را در حد مطلوب و با كيفيت بالا مي‏خواهند. و به عبارتي كمال‏گرا هستند.
6- در تصميم‏گيري‏هاي هر چند ساده، ناتوان مي‏باشند.
7- در برقراري ارتباط با اطرافيان، ناتوان هستند.
8- در برخورد با انتقاد از سوي ديگران، منطقي نيستند و برخورد تدافعي دارند.


• اگر مي‏خواهيد عزت نفس مطلوبي داشته باشيد:
1- خود را به عنوان شخصي منحصربه فرد با توانايي‏هاي خاص دوست داشته باشيد.
2- به ويژگي‏ها و توانايي‏هاي هر چند كوچك كه تنها از عهده شما برمي‏آيند، افتخار كنيد.
3- براي غلبه بر ترس‏ها و نگراني‏هاي خود از يك موقعيت خاص، با آن موقعيت روبرو شويد.
4- احساسات خود را مخفي نكنيد و سعي كنيد به شيوه‏اي مناسب آن را بروز دهيد.
5- روزانه در هنگام انجام هرگونه فعاليتي، به خود اطمينان داشته باشيد.
6- سعي در تغيير دادن افكار و رفتار ديگران نداشته باشيد.
7- بر شغل يا موقعيت اجتماعي خود كنترل داشته باشيد، نه اينكه موقعيت‏ها بر شما حكمراني كنند.
8- به عنوان يك انسان با ويژگي‏هاي منحصر به فرد، به رشته تحصيلي، شغل و مقام خود ارزش بدهيد نه اينكه رشته يا شغل به شما ارزش دهد.
9- در برقراري روابط با ديگران پيشقدم شويد.
10- از پيشداوري عجولانه و قضاوت‏هاي بي‏اساس در مورد ديگران دوري كنيد.
11- در موقع صحبت با ديگران، تماس چشمي با مخاطب خود برقرار كنيد.
12- به جاي تكيه بر نتايج سنجش ديگران، بهتر است به معيارها و ارزش‏هاي محكم خود در زندگي تكيه كنيد. 

عزت نفس يک نياز اوليه براي انسانهاست . چون فکرکردن لازمه زندگي موفق است و اين انديشه و فکر به ما امکان مي دهد که قدرت تصميم گيري هر انسان بستگي به ميزان عزت نفس او دارد بنابراين نقش عزت نفس در زندگي انسان بسيار مهم وچشمگير مي باشد .

آيا داشتن باور خود توانمندي و احترام به خود به اين معنا است که هرگز اشتباه نکنيم ؟ خير . خود توانمندي و احترام به خود به اين معنا است که هر يک از ما ميتوانيم فکرکنيم . قضاوت داشته باشيم و اشتباهات خود را اصلاح کنيم . عزت نفس به اين معناست که بداينم و باور داشته باشيم که مي توانيم آنچه را لازم داريم بياموزيم و با چالشها و مشکلات زندگي برخورد انديشمندانه داشته باشيم .

آيا منظور از احترام به خود اين است که ما کامل و صد درصد بي عيب و نقص هستيم ؟ خير. منظور اين است که از خود مراقبت کنيم و به خود علاقه مند باشيم و خود را شايسته بدانيم و براي غلبه بر مسائل و مشکلات زندگي تلاش کنيم بيماري را بپذيريم و درمان مناسب انجام دهيم .

عزت نفس چه شکلي دارد ؟ آيا مي توان آن را دررفتار افراد مشاهده نمود ؟ عزت نفس در ما وديگران به شکلهاي متفاوتي ظاهر مي شود اما به طورکلي عزت نفس را ميتوان در حالت چهره . رفتار . صحبت و حرکت اشخاص مشاهده کرد . برخورد باز و گشوده با انتقادها .راحتي در پذيرش اشتباهات نمونه هائي از شکل عزت نفس است . کلام و حرکات شخص داراي عزت نفس از کيفيت راحت برخوردار است . به عبارت ديگر طرز کلام و حرکات شخص داراي عزت نفس از کيفيت راحت برخوردار است . به عبارت ديگر طرز کلام و حرکات شخص نشان مي دهد که او در جنگ با خويشتن نيست و با ديگران نيز جنگي ندارد . هماهنگي ميان آنچه شخص مي گويد و انجام مي دهد يعني از خود پنهان نمي شود و با خود در جنگ و ستيز نيست . دروغ . رياکاري و پنهانکاري در افراد داراي عزت نفس سالم وجود ندارد .

چند ويژگي ( خصوصيت ) افراد داراي عزت نفس را نام ببريد ؟ افرادداراي عزت نفس واقع بين هستند . خلاق و نيروي خلاقه خود را بکار مي گيرد و به فراورده هاي ذهن خود توجه کافي دارند ( خود را دست کم از ديگران ) کساني که عزت نفس سالم دارند هرگز از اينکه بگويند « اشتباه کردم » واهمه و ترسي ندارند . اشتباهات خود را واقع بينانه مي پذيرند و براي اصلاح اشتباهات خود تلاش مي کنند . در حالي که کسي که عزت نفس ندارد قبول هر اشتباه را به حساب تحقير شدن خود مي گذارد و دچار احساس گناه .احساس بي کفايتي و شرم و خجالت مي شود . بنابراين اشتباهات خود را به ديگري نسبت مي دهد .

همدردي و همدلي در اشخاصي که از سلامت عزت نفس برخوردارند . فراوان وجود دارد . بدليل پذيرش و اطمينان به خود از ديگران نمي ترسند وبه اعتماد به نفس ديگران نيز احترام مي گذارند . بنابراين روحيه همکاري براي دستيابي به هدفهاي مشترک در افراد داراي عزت نفس سالم فراوان ديده مي شود . جرات ورزي و شهامت ابراز وجود در اين افراد وجود دارد .

وقتي عزت نفس فردي پائين باشد چه نشانه هايي دارد ؟ هنگامي که عزت نفس در شخصي کم است . هراس و ترس از واقعيت در فرد وجود دارد و ترس از حقايق درباره خود و پذيرش خود . ترس از افشا شدن ترس از فروريختن تظاهرها و وانمود ها . ترس از ناکامي . ترس از تحقيرشدن . اين افراد گويا براي ديگران زندگي مي کنند و همواره نگران قضاوتهاي ديگران هستند بنابراين جرات انديشيدن به خود و توانمنديهاي خود را از دست مي دهند . زود تسليم مي شوند وديگران مي توانند به سرعت آنان را دلسرد کنند و حالت انفعال در آنان فراوان ديده مي شود . ترس و هراس از موانع وتصورات منفي از موانع سرراه دستيابي به هدفها از نشانه هاي عزت نفس پائين است .

تعيين کننده ميزان عزت نفس چيست ؟ تعيين کننده اساسي ميزان عزت نفس کاري است که شخص صورت مي دهد و اقداماتي است که در انتخابهاي آگاهانه خود به انجام مي رساند . اراده به معناي آن نيست که بتوانيم هر کاري را که بخواهيم انجام دهيم بلکه اراده نيروي قدرتمندي در زندگي ماست که به توانائي مواجه با مسائل و مشکلات زندگي را مي دهد . انتخاب و گزينش هدفهاي واقع بينانه در زندگي و تمرکز بر آنان از نشانه هاي عزت نفس سالم است . دنبال کردن اين هدفها تا تحقق و دستيابي آنان حاصل انديشه قوي اراده قوي و عزت نفس کافي است .

لازمه زندگي آگاهانه چيست ؟ لازمه زندگي آگاهانه احترام گذاشتن به خود و ديگران . احترام گذاشتن به واقعيت ها . شناخت نيازها . خواسته هاو پذيرش امکانات و واقعيتهاي موجود زندگي هر فرد است . زندگي آگاهانه يعني در برابر حقايق احساس مسئوليت کنيم .يعني اگر من آرزوي خريد لباس يا وسيله جديدي داشته باشم و همزمان ببينم که بايد اجاره خانه ام را بپردازم و در نتيجه پولي براي خريد لباس جديد باقي نماند و خريد لباس را منطقي نمي دانم و موقعيت را و امکانات خود را با حفظ احترام به خود هماهنگ مي کنم . يا اگر بايد تن به يک عمل جراحي و مصرف داروئي بدهم که پزشک معالجم آن را براي سلامت من لازم مي داند به جاي طفره رفتن از درمان و هراس و ترس از واقعيت موجود . با شهامت و آگاهانه به درمان خويش اولويت مي دهم . نا اميدي . دلسردي ترس از روبه رو شدن با واقعيت ها درست نقطه مقابل زندگي آگاهانه هستند .

ويژگيهاي زندگي آگاهانه :

· ذهن پوياست و حالت انفعال ندارد .

· به واقعيتها توجه کنيم و از آنها نگريزيم .

· در لحظه اکنون زندگي کنيم .

· شرايط را با توجه به مشکلات و موانع موجود درک کنيم .

· اشتباهات خود را ببينيم . بپذيريم و آنها را اصلاح کنيم .

· به واقعيتهاي بيروني و دروني توجه کنيم و آنان را متناسب با واقعيتها هماهنگ کنيم . واقعيت هاي دروني احساسات . آرزوها و انگيزه هاي ماست و واقعيتهاي بيروني امکانات واقعي ما در زمينه هاست .

· در مقام گسترش آگاهي خود باشيم و رشد و تعالي را به عنوان راه و روشي هدفمند از زندگي انتخاب کنيم و پذيراي علم و اطلاع جديد باشيم .

· همواره بينديشيم و فکر کنيم که آيا اعمال و رفتار ما با هدفهايمان و امکانات موجودمان همخواني دارند و در اين مسير حرکتها ورفتار خود را هماهنگ کنيم و در صورت نياز اصلاح کنيم .

· روبه رو شدن با واقعيتهاي تهديدکننده را نيز جزئي از زندگي بدانيم .

· بپذيريم که هيچکس کامل نيست . ولي تلاش براي رشد بهتر برايمان همواره کمال و پيشرفت به ارمغان مي آورد .

منابع:

1- نیک صالحی

2- مرکز مشاوره دانشگاه آزاد کرج

3- انجمن کلیمیان تهران

     

آخرین به روز رسانی در چهارشنبه ، ۳۱ تیر ۱۳۹۴ ، ۱۰:۴۶  

دسته بندی موضوعات شگفت

ديگر سايتها



کاربرانی که ممکن است شما بشناسید

!هنوز وارد سایت نشده اید

جهت ارسال لینک ، مطالب و فیلم های شگفتتان ابتدا باید وارد سایت شوید

تبلیغات

بانر تبلیغاتی